Jak Polacy oszczędzają?

06.12.2012 r.
Jak Polacy oszczędzają?

Czy Polacy umieją i chcą oszczędzać? Jak wypadamy na tle naszych sąsiadów i reszty krajów Europy? Czy przeciętny polski internauta wie jak skutecznie oszczędzać? Sprawdzamy wyniki badań i ankiet w poszukiwaniu odpowiedzi na te i inne pytania.

Oszczędzanie nie należy ani do rzeczy łatwych, ani w gruncie rzeczy, do przyjemnych. Ludzki mózg jest tak zaprogramowany, że wolimy odnieść korzyść teraz niż odkładać ją na przyszłość, zwłaszcza, jeśli mamy świadomość, że może ona być niewielka. Oczywiście oszczędzać jest też ciężko, kiedy, najzwyczajniej w świecie, nie ma z czego. Przy zarobkach rzędu 1500 zł można o tym właściwie zapomnieć. Jednak czasem problemem nie są niskie zarobki, a niska wiedza ekonomiczna Polaków. Niedawno ruszyła pierwsza kampania edukacyjna, adresowana właściwie do wszystkich, mająca przestrzec by uważać, komu powierza się swoje oszczędności czy od kogo bierze się kredyt. Rzecz godna pochwały, jednak warto też pomyśleć o rozwiniętym nauczaniu już w szkole.

Polacy a Europa

Oczywiście, jak wszyscy wiemy nie ma kogoś takiego jak przeciętny Polak, Czech, Niemiec czy Francuz. Benjamin Disraeli, brytyjski polityk i pisarz, miał powiedzieć Istnieją trzy rodzaje kłamstw: kłamstwa, okropne kłamstwa, statystyki. Jednak jak na razie,  statystyka to jedna z lepszych metod badawczych, dających nam ogląd na pewne sprawy w ogromnej skali. Jedną z nich jest kwestia finansów osobistych obywateli. Niemożliwe byłoby zajrzenie każdemu do portfela czy na konta, chociażby ze względów konstytucyjnych. Dlatego czasem warto odwołać się do badań, analiz czy ankiet, nawet, jeśli dają one uproszczony obraz.

European Funds and Asset Management Association (EFAMA) to organizacja zrzeszająca firmy inwestycyjne. Przedstawiła ona ostatnio raport o tym jak mieszkańcy Europy zarządzają oszczędnościami. Poniżej, na diagramie zaprezentowano, w jaki sposób najczęściej Polacy odkładają pieniądze. Ponad 60% wybiera sposoby, które są mało zyskowne i bardzo, ale to bardzo, zapobiegawcze. Lokaty dziś rzadko kiedy przynoszą większy zysk. Standardy mamy takie, że możemy mówić o dobrym depozycie, jeśli chroni nas przed inflacją.

Jak Polacy oszczędzają?

Mała popularność  ilość inwestycji w akcje czy fundusze nie powinna tak naprawdę nikogo dziwić. Po pierwsze w Polsce z giełdą mamy do czynienia dopiero od 20 lat, a więc od stosunkowo krótkiego okresu. Po drugie inwestowanie w akcje czy w fundusze nie jest takie łatwe, wymaga wiedzy, czujności i cierpliwości. A przede wszystkim pogodzenia z faktem, że istnieje ryzyko.

A jak prezentujemy się na tle innych państw? Blisko nam do Czechów, aczkolwiek nasi południowi sąsiędzi stosunkowo dużo środków ulokowali w aktywa niefinansowe takie jak metale szlachetne czy też nieruchomości.

Sposoby oszczędzania w Polsce i w wybranych krajach europejskich
  lokaty bankowe gotówka akcje i fundusze aktywa niefinansowe (nieruchomości, złoto, etc.) obligacje oszczędności emerytalne
Czechy 56,70% 5,90% 23,80% 0,44% 13,20%
Polska 60,50% 10,90% 3,60% 0,90% 24,10%
Węgry 39,20% 9,50% 34,90% 6,40% 10,00%
Niemcy 41,00% 12,80% 4,80% 5,30% 36,10%
Wielka Brytania 29,20% 11,10% 6,00% 1,50% 52,20%
Źródło: European Funds and Asset Management Association 

Kiepsko jest z oszczędzaniem na emeryturę. Do średniej Europy brakuje nam 8%, jednak w obliczu niejasnej, czasem kiepskiej, oferty produktów emerytalnych, które są oferowane na rynku, różnica ta nie dziwi. Zdaje się, że w naszym kraju wciąż pokutuje przekonanie, że jakoś to będzie.

Co samo o sobie mówimy?

Ostatnio TNS OBOP na zlecenie Fundacji Kronenberga, działającej przy Citi Handlowym, wykonał badanie na temat oszczędzania wśród Polaków. Jego wyniki mogą okazać się szokujące. Rośnie bowiem liczba Polaków, którzy uważają, że oszczędzać się nie opłaca i jest to bez sensu. Rok temu twierdziło tak 33% ankietowanych, teraz aż 39%. W porównaniu z badaniem sprzed roku o 1% wzrósł odsetek aktywnie oszczędzających. Wynosi on w tej chwili… 8%. Wzrasta liczba tych, którzy wydają wszystko na aktualne potrzeby – z 52% do 56%. Tylko co trzeciemu Polakowi udaje się coś odłożyć od czasu do czasu – taką odpowiedź wybrało 34% badanych .

Z badania wynika też, że oszczędzamy mało i na krótko. 63% badanych nie może sobie pozwolić by odłożyć więcej niż 500 zł miesięcznie, niemal połowa mieści się w widełkach od 100 do 500 zł na miesiąc. Aż 45% ankietowanych oszczędza tylko do roku, 20% do trzech lat, o okresie dłuższym niż 10 lat myśli… około 3%.

Niestety, znaczna część Polaków – 44% - do oszczędzania nie używa podstawowych sposobów takich jak konto oszczędnościowe czy lokata. Zamiast nich wybierając odkładanie pieniędzy na zwykłym koncie osobistym. Aż 9% ankietowanych woli trzymać gotówkę w domu, rok temu było to tylko 4%. Jeśli jednak decydujemy się na  jakiś produkt oszczędnościowy, to niestety aż 27% ankietowanych po prostu wybiera coś z oferty banku, w którym mają konto, nie sprawdzając czy jest to konkurencyjna oferta. Około 20% badanych kieruje się sugestiami rodziny. Z kolei na samodzielne porównywanie oferty kilku banków decyduje się zaledwie 18%.

Także na zlecenie Meritum Banku przeprowadzone zostało badanie wśród polskich internautów. Jego wyniki prezentują się tylko nieco lepiej niż badania TNS OBOP. 21% badanych odkłada pieniądze na kontach osobistych, które nie mają żadnego oprocentowania. Co z resztą? Tylko 18% decyduje się na konto oszczędnościowe, 16% wybiera żywą gotówkę, zaś 14% - lokaty. Jeśli już coś odkładamy to w taki sposób by mieć szybki dostęp do oszczędności. Kwestia zysku czy też odrabiania straty, jaką jest inflacja, zdaje się mieć drugorzędne znaczenie. Inwestowanie w fundusze, akcje czy obligacje łącznie wybiera tylko 9% respondentów. Największe zainteresowanie różnorodnymi formami oszczędzania jest w grupie osób wykształconych z dużych miast. Tyle, że, co ciekawe, nawet dla tych grup konto osobiste to podstawowy wybór – aż 1/3 badanych udzieliła takiej odpowiedzi.

Podobnie jak w przypadku badania TNS OBOP większość internautów oszczędza na konkretne cele, ewentualnie na tzw. czarną godzinę. O emeryturze myśli jedynie 5% badanych.

Bankom ufamy, ale nie oszczędzamy

Wyniki badań jednoznacznie pokazują, i potwierdzają poprzednie takie spostrzeżenia, że Polacy mają dwa problemy z oszczędzaniem. Po pierwsze – nie mają odpowiednich środków. Po drugie – i co ważniejsze, nie mają pełnej świadomości, wiedzy i przekonania, co do efektywności różnych metod i form oszczędzania. Tak duży odsetek osób wybiera oszczędzanie w postaci gotówki czy na koncie osobistym, które nie oferują żadnych zysków, że powinno to martwić. Można by sądzić, że jest to kwestia zaufania do banków. Jednak jak pokazują inne badania, przeprowadzone przez CBOS, nieufność do tych instytucji deklaruje jedynie 16% ankietowanych. 65% społeczeństwa problemu z tym nie ma. A może raczej uznajemy, że zysk na poziomie 5% rocznie, nie wart jest zachodu związanego z szukaniem najlepszej oferty? 

Potrzebujesz wysoko oprocentowaną lokatę?

PLN
500 PLN 200 000 PLN
1D 14D 2M 4M 6M 8M 10M 12M 18M 36M

147 lokat bankowych

PLN
1 000 PLN 200 000 PLN
mies.
1 miesiąc 120 miesięcy

50 kredytów gotówkowych

PLN
10 000 PLN 3 000 000 PLN
PLN
10 000 PLN 3 000 000 PLN
lat
1 rok 50 lat

17 kredytów hipotecznych

PLN
2 000 PLN 500 000 PLN
PLN
2 000 PLN 500 000 PLN
mies.
1 miesiąc 120 miesięcy

11 kredytów samochodowych

PLN
10 000 PLN 3 000 000 PLN
PLN
10 000 PLN 30 000 000 PLN
lat
1 rok 50 lat

19 pożyczek hipotecznych

PLN
1 000 PLN 100 000 PLN


65 kont bankowych










75 kart kredytowych

PLN
1 000 PLN 200 000 PLN
mies.
1 miesiąc 120 miesięcy

16 kredytów konsolidacyjnych gotówkowych

PLN
10 000 PLN 3 000 000 PLN
PLN
10 000 PLN 3 000 000 PLN
lat
1 rok 50 lat

11 kredytów konsolidacyjnych hipotecznych

67 pożyczek gotówkowych

PLN
1 000 PLN 100 000 PLN
mies.
1 miesiąc 120 miesięcy

48 kont oszczędnościowych

PLN
1 000 PLN 100 000 PLN



43 konta firmowe

PLN
1 000 PLN 2 000 000 PLN

93 kredyty dla firm

PLN
10 000 PLN 500 000 PLN

4 oferty leasingu




Mb/s
1 Mb/s 250 Mb/s
PLN
1 PLN 300 PLN
:

230 ofert telewizji - internetu

kWh
1-2 os. 3-4 os. 5-6 os. dom
dzień noc

63 taryfy energii dla domu

kWh
50 kWh 500 kWh
dzień noc

50 taryf energii dla firmy

Więcej artykułów: Lokaty Lokaty bankowe Lokaty online Oprocentowanie lokat Oszczędzanie Kalkulatory finansowe Kalkulatory oszczędnościowe Banki