Icon
Masa spadkowa a oszczędności w banku. Kto dziedziczy pieniądze z konta i lokaty?
Kredyty gotówkowe
Poradnik lokat

Masa spadkowa a oszczędności w banku. Kto dziedziczy pieniądze z konta i lokaty?

Autor Olga Domagała-Telka
Analityk Finansowy

Icon 10/21/2026 | 11:19 AM
Icon 18 min. czytania
Icon Rzetelne źródło informacji

Pieniądze zgromadzone na koncie bankowym, koncie oszczędnościowym lub lokacie co do zasady wchodzą w skład masy spadkowej i podlegają dziedziczeniu. Nie oznacza to jednak, że po śmierci właściciela rachunku wszystkie środki automatycznie trafiają do spadkobierców. Znaczenie mają m.in. rodzaj konta, pochodzenie pieniędzy oraz ewentualna dyspozycja wkładem na wypadek śmierci.

Masa spadkowa, a zgromadzone w banku oszczędności
Sprawdziliśmy:
Jak odzyskać pieniądze po śmierci bliskiej osoby?

Polskie przepisy przewidują również sytuacje, w których bank może wypłacić część oszczędności bez przeprowadzania postępowania spadkowego. Wyjaśniamy, co wchodzi w skład masy spadkowej, kto dziedziczy oszczędności i jak odzyskać pieniądze z banku po śmierci bliskiej osoby.

Najważniejsze informacje

  • Oszczędności w banku są dziedziczone - pieniądze należące do zmarłego na rachunkach osobistych, oszczędnościowych i lokatach zasadniczo stanowią część spadku.

  • Nie wszystkie pieniądze z konta muszą wejść do masy spadkowej. Wyjątkiem są m.in. kwoty wypłacane na podstawie prawidłowej dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz środki przeznaczone na zwrot udokumentowanych kosztów pogrzebu.

  • Spadkobiercy nie muszą zawsze przeprowadzać sprawy w sądzie. Prawo do spadku można potwierdzić również u notariusza, uzyskując zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.

  • Bank nie wypłaca pieniędzy wyłącznie na podstawie pokrewieństwa. Spadkobiercy muszą wykazać swoje uprawnienia, a przy kilku uprawnionych mogą być potrzebne dodatkowe dokumenty dotyczące podziału środków.

  • Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci pozwala przekazać pieniądze najbliższym poza spadkiem. Łączna wypłata jest ograniczona ustawowym limitem wynoszącym 20-krotność określonego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez GUS.

  • Rachunek wspólny wymaga odrębnego podejścia. Śmierć jednego ze współposiadaczy nie oznacza, że drugi automatycznie dziedziczy całość zgromadzonych pieniędzy.

  • Spadek obejmuje również zobowiązania. Spadkobierca powinien ustalić nie tylko wysokość oszczędności, ale także ewentualne zadłużenie zmarłego.

obrazek

Czy pieniądze z konta i lokaty wchodzą do masy spadkowej?

Oszczędności należące do zmarłego co do zasady wchodzą do masy spadkowej, niezależnie od tego, czy były przechowywane na koncie osobistym, koncie oszczędnościowym, czy lokacie terminowej.

Wynika to z art. 922 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na jego spadkobierców z chwilą śmierci.

W przypadku oszczędności bankowych istotne jest jednak ustalenie, do kogo rzeczywiście należały pieniądze. Sam fakt, że rachunek był prowadzony na nazwisko zmarłego, nie przesądza jeszcze, że cała zgromadzona kwota stanowiła jego majątek osobisty.

Jeżeli środki pochodziły z majątku wspólnego małżonków, do spadku wchodzi zasadniczo udział należący do zmarłego, a nie cała kwota.

Podobnie jest z rachunkiem wspólnym. Spadkobiercy nabywają prawa przysługujące zmarłemu, ale nie przejmują automatycznie środków należących do pozostałego współposiadacza.

Przykład: Małżonkowie mają 120 000 zł oszczędności, które w całości należą do ich majątku wspólnego. Po śmierci jednego z nich, przy założeniu równych udziałów, 60 000 zł przypada żyjącemu małżonkowi z tytułu ustania wspólności majątkowej. Pozostałe 60 000 zł wchodzi do spadku.

Jeżeli zmarły nie pozostawił testamentu, a dziedziczą po nim małżonek i dwoje dzieci, każde z nich otrzyma po 20 000 zł z tej części spadku.

W rezultacie żyjący małżonek zachowa łącznie 80 000 zł, a każde dziecko odziedziczy 20 000 zł. Przykład pomija ewentualne inne składniki spadku, zobowiązania oraz rozliczenia między małżonkami.

Czym jest masa spadkowa i co wchodzi w jej skład?

Masa spadkowa to ogół praw i obowiązków majątkowych, które podlegają dziedziczeniu po zmarłej osobie. Obejmuje zarówno majątek przedstawiający określoną wartość, jak i zobowiązania, które nie wygasły wraz ze śmiercią spadkodawcy.

Do masy spadkowej mogą należeć:

  • Pieniądze i oszczędności - gotówka, środki na rachunkach bankowych i lokatach, a także należne wierzytelności.

  • Nieruchomości - mieszkania, domy, działki oraz udziały we współwłasności nieruchomości.

  • Ruchomości - samochody, sprzęt elektroniczny, biżuteria i inne przedmioty majątkowe.

  • Prawa majątkowe - np. autorskie prawa majątkowe, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu czy prawa wynikające z określonych umów.

  • Inwestycje - m.in. akcje, obligacje i jednostki funduszy inwestycyjnych, jeżeli podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych.

  • Długi spadkowe - np. niespłacone kredyty, pożyczki, zaległe zobowiązania oraz określone ustawowo koszty i roszczenia związane ze spadkiem.

Nie oznacza to, że każda należność lub każde zobowiązanie zmarłego zostaje automatycznie przejęte przez spadkobierców.

Zgodnie z art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego do spadku nie należą prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego ani prawa przechodzące po jego śmierci na oznaczone osoby na podstawie szczególnych przepisów.

Co nie wchodzi w skład masy spadkowej?

Najważniejsze wyjątki dotyczą następujących świadczeń i składników majątku:

  • Środki wypłacone w ramach dyspozycji wkładem na wypadek śmierci - w granicach przewidzianych przez Prawo bankowe.

  • Zwrot kosztów pogrzebu z rachunku zmarłego - w wysokości dopuszczonej przepisami.

  • Świadczenie z ubezpieczenia na życie przypadające osobie uprawnionej - zgodnie z art. 831 § 3 Kodeksu cywilnego.

  • Niektóre prawa majątkowe ze stosunku pracy - np. niewypłacone wynagrodzenie, które na podstawie art. 63¹ Kodeksu pracy przechodzi na małżonka i inne osoby spełniające warunki do uzyskania renty rodzinnej. Dopiero przy braku takich osób prawa te wchodzą do spadku.

  • Niektóre środki emerytalne i oszczędnościowe, np. zgromadzone w PPK, IKE czy OFE, w zakresie, w jakim przepisy szczególne przewidują ich przekazanie osobom uprawnionym poza zwykłymi zasadami dziedziczenia.

Warto również odróżnić darowizny od majątku pozostawionego w chwili śmierci. Darowizna skutecznie przekazana za życia nie staje się automatycznie częścią masy spadkowej, chociaż w określonych przypadkach jej wartość może mieć znaczenie przy obliczaniu zachowku lub rozliczeniach pomiędzy spadkobiercami.

Co dzieje się z kontem bankowym po śmierci właściciela?

Zgodnie z art. 59a Prawa bankowego umowa indywidualnego rachunku bankowego osoby fizycznej, niezwiązana z prowadzeniem działalności gospodarczej, co do zasady rozwiązuje się z dniem śmierci posiadacza.

Nie oznacza to, że bank przejmuje zgromadzone pieniądze albo że oszczędności przepadają.

Bank pozostaje zobowiązany do rozliczenia środków z osobami, które mają do nich prawo. Do czasu wyjaśnienia sytuacji spadkowej dostęp do pieniędzy podlega ograniczeniom.

Po otrzymaniu wiarygodnej informacji o śmierci posiadacza rachunku bank podejmuje działania związane z zabezpieczeniem środków i obsługą roszczeń osób uprawnionych.

Trzeba przy tym rozróżnić dwie kwestie:

Śmierć właściciela wywołuje skutki prawne niezależnie od tego, kiedy bank dowie się o zgonie. Sam bank może jednak przez pewien czas nie mieć informacji o śmierci klienta.

Osobną kwestią jest pełnomocnictwo do rachunku. Co do zasady wygasa ono wraz ze śmiercią właściciela. Dotychczasowy pełnomocnik nie powinien więc zakładać, że nadal może swobodnie wypłacać środki.

Co dzieje się z lokatą po śmierci właściciela? Czy nadal naliczane są odsetki?

Pieniądze z lokaty nie przepadają po śmierci właściciela. Jeżeli podlegają dziedziczeniu, uprawnienie do ich otrzymania przechodzi na spadkobierców.

Bardziej złożona jest kwestia dalszego oprocentowania.

Skutki śmierci dla umowy lokaty oraz zasady naliczania odsetek należy oceniać z uwzględnieniem Prawa bankowego, rodzaju lokaty i jej warunków umownych.

Nie należy więc automatycznie zakładać, że:

  • wszystkie odsetki przestają być naliczane w dniu śmierci;

  • lokata jest kontynuowana na niezmienionych zasadach aż do pierwotnej daty zapadalności;

  • wypłata środków spadkobiercom jest zawsze traktowana jak wcześniejsze zerwanie lokaty przez klienta.

Przed złożeniem dyspozycji wypłaty warto poprosić bank o informację dotyczącą kapitału, odsetek naliczonych do dnia śmierci oraz sposobu rozliczenia środków za późniejszy okres.

Kto dziedziczy pieniądze z konta bankowego po śmierci właściciela?

O tym, komu przypadną oszczędności należące do masy spadkowej, decydują zasady dziedziczenia ustawowego albo testamentowego.

Dziedziczenie ustawowe pieniędzy z konta

Jeżeli zmarły nie pozostawił skutecznego testamentu, zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego.

W pierwszej kolejności do dziedziczenia powołani są dzieci zmarłego oraz jego małżonek.

Zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego dziedziczą oni w częściach równych, przy czym udział małżonka nie może być mniejszy niż jedna czwarta spadku.

Przykładowo:

  • Małżonek i jedno dziecko - każde dziedziczy po 1/2 spadku.

  • Małżonek i dwoje dzieci - każde dziedziczy po 1/3 spadku.

  • Małżonek i czworo dzieci - małżonek dziedziczy 1/4 spadku, a każde dziecko po 3/16.

Jeżeli dziecko nie dożyło otwarcia spadku, jego udział może przypaść jego zstępnym, zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie cywilnym.

W przypadku braku zstępnych do dziedziczenia mogą być powołani małżonek i rodzice zmarłego, a w dalszej kolejności inne osoby wskazane w ustawie.

Istotne jest to, że nie każde dziedziczenie prowadzi do podziału wszystkich pieniędzy po równo. O udziałach przesądza konkretny układ rodzinny.

Dziedziczenie oszczędności na podstawie testamentu

Jeżeli zmarły sporządził ważny testament, w którym powołał określone osoby do spadku, co do zasady pierwszeństwo ma dziedziczenie testamentowe.

W testamencie można powołać do spadku również osobę niespokrewnioną.

Nie oznacza to jednak całkowitej dowolności w rozliczeniach rodzinnych. Małżonkowi, zstępnym oraz rodzicom spadkodawcy, którzy w danej sytuacji byliby powołani do spadku z ustawy, może przysługiwać roszczenie o zachowek.

Wysokość zachowku zależy m.in. od udziału, jaki przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, oraz od jego sytuacji określonej przepisami.

Kiedy można wypłacić pieniądze z konta zmarłego bez sprawy spadkowej?

Prawo bankowe przewiduje możliwość wypłaty określonych kwot z rachunku zmarłego bez wcześniejszego potwierdzania praw do spadku.

Najważniejsze przypadki to dyspozycja wkładem na wypadek śmierci oraz zwrot kosztów pogrzebu.

Podstawa wypłaty Kto może otrzymać pieniądze? Czy kwota wchodzi do spadku?
Dziedziczenie Spadkobiercy ustawowi lub testamentowi Tak
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci Osoby wskazane przez właściciela, z ustawowo określonego kręgu bliskich Nie, w granicach prawidłowej wypłaty
Zwrot kosztów pogrzebu Osoba, która poniosła i udokumentowała koszty pogrzebu Nie, w zakresie wypłaty z art. 55 Prawa bankowego

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci - kto może otrzymać pieniądze?

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci pozwala właścicielowi określonego rachunku bankowego wskazać osobę, której bank wypłaci pieniądze po jego śmierci.

Nie jest to testament, choć skutek może być podobny: wskazana osoba otrzymuje określoną kwotę bez konieczności oczekiwania na podział spadku.

Zgodnie z art. 56 Prawa bankowego dyspozycja może dotyczyć:

  • małżonka;

  • rodziców, dziadków i innych wstępnych;

  • dzieci, wnuków i innych zstępnych;

  • rodzeństwa.

Nie można wskazać dowolnej osoby, np. partnera pozostającego w związku nieformalnym, jeżeli nie należy on jednocześnie do jednej z wymienionych grup.

Dyspozycję można ustanowić dla rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej. Nie stosuje się jej na tych zasadach do rachunków wspólnych.

Właściciel konta może również zmienić lub odwołać dyspozycję w dowolnym momencie, zachowując wymaganą formę pisemną.

Ile wynosi limit dyspozycji wkładem na wypadek śmierci w 2026 roku?

Limit wynosi 20-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku, ogłaszanego przez GUS.

Nie jest to stała kwota obowiązująca przez cały rok.

Przykładowo, gdyby odpowiednie przeciętne wynagrodzenie GUS wynosiło 9 000 zł, maksymalna łączna wypłata z dyspozycji mogłaby wynieść:

20 × 9 000 zł = 180 000 zł.

Jest to wyłącznie przykład obliczeniowy, a nie oficjalny limit dla konkretnego miesiąca 2026 roku.

Co ważne, ustawowy limit obowiązuje łącznie, niezależnie od liczby wydanych dyspozycji. Jeśli dyspozycji jest kilka, a ich łączna wartość przekracza dopuszczalną kwotę, późniejsza dyspozycja ma pierwszeństwo przed wcześniejszą.

Kwoty wypłacone zgodnie z ustawą nie wchodzą do spadku. Nadwyżka, która nie może zostać wypłacona na podstawie dyspozycji, podlega rozliczeniu według zasad właściwych dla pozostałych środków na rachunku.

Zwrot kosztów pogrzebu z konta zmarłego - kto może dostać pieniądze?

Na podstawie art. 55 Prawa bankowego osoba, która poniosła koszty pogrzebu właściciela rachunku, może ubiegać się o zwrot tych wydatków z jego środków bankowych.

Nie musi być spadkobiercą ani osobą spokrewnioną ze zmarłym.

Konieczne jest jednak przedstawienie dokumentów potwierdzających poniesione wydatki, np. rachunków lub faktur.

Bank wypłaca kwotę nieprzekraczającą kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Wypłata nie może też przekroczyć środków dostępnych na odpowiednich rachunkach.

Nie każda osoba organizująca pogrzeb otrzyma więc dowolną żądaną kwotę. Bank weryfikuje zarówno dokumentację, jak i podstawę wypłaty.

Zwrot kosztów pogrzebu nie jest tym samym co zasiłek pogrzebowy z ZUS. Są to odrębne świadczenia, wynikające z różnych przepisów.

Jak odzyskać pieniądze z konta bankowego po śmierci właściciela?

Aby otrzymać oszczędności zmarłego w ramach dziedziczenia, należy przede wszystkim potwierdzić swoje prawa do spadku, a następnie zwrócić się do banku.

Typowa procedura wygląda następująco:

  1. Zgłoś śmierć właściciela rachunku w banku. Przygotuj odpis aktu zgonu oraz dokument tożsamości.

  2. Ustal krąg spadkobierców. Sprawdź, czy zmarły pozostawił testament i czy dziedziczenie odbywa się na podstawie ustawy.

  3. Uzyskaj dokument potwierdzający nabycie spadku. Może to być prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.

  4. Złóż w banku wniosek o wypłatę. Dołącz wymagane dokumenty i wskaż sposób przekazania pieniędzy.

  5. Uzgodnij podział środków, jeśli spadkobierców jest kilku. W zależności od sytuacji i procedur banku potrzebne mogą być wspólne dyspozycje spadkobierców albo dokument działu spadku.

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku oraz akt poświadczenia dziedziczenia określają, kto dziedziczy i w jakich udziałach. Nie zawsze przesądzają jednak o tym, któremu spadkobiercy mają zostać wypłacone konkretne pieniądze z określonego rachunku.

Z tego powodu procedury banków mogą się różnić.

Niektóre banki dopuszczają wspólne dyspozycje wszystkich spadkobierców. Inne w określonych przypadkach wymagają dokumentu potwierdzającego dział spadku.

Warto ustalić te wymagania jeszcze przed wizytą w oddziale, szczególnie jeśli spadkobiercy mieszkają w różnych miejscowościach.

Czy do wypłaty pieniędzy z banku konieczna jest sprawa sądowa?

Postępowanie sądowe nie jest jedynym sposobem potwierdzenia nabycia spadku.

Spadkobiercy mogą uzyskać u notariusza akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli spełnione są warunki wymagane do jego sporządzenia. W szczególności istotne jest ustalenie kręgu uprawnionych oraz brak sporu uniemożliwiającego dokonanie czynności notarialnej.

Jeżeli występuje konflikt dotyczący dziedziczenia, testamentu lub praw poszczególnych osób, konieczne może okazać się postępowanie przed sądem.

Warto odróżnić potwierdzenie nabycia spadku od działu spadku. Pierwsza czynność ustala spadkobierców i ich udziały. Druga służy rozdzieleniu poszczególnych składników majątku pomiędzy uprawnionych.

Jak sprawdzić, czy zmarły miał konta lub lokaty w innych bankach?

Nie zawsze rodzina wie, w jakich instytucjach zmarły przechowywał oszczędności. Dotyczy to zwłaszcza starszych lokat i rachunków, z których właściciel nie korzystał przez dłuższy czas.

Spadkobiercy mogą skorzystać z Centralnej informacji o rachunkach, działającej na podstawie art. 92ba–92bd Prawa bankowego.

W tym celu osoba posiadająca tytuł prawny do spadku może złożyć odpowiedni wniosek w banku.

Wniosek wymaga potwierdzenia uprawnień do uzyskania informacji.

Zbiorcza informacja może obejmować:

  • rachunki bankowe prowadzone dla zmarłego;

  • rachunki wspólne, bez ujawniania danych współposiadacza;

  • określone rachunki już zamknięte;

  • rachunki prowadzone przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.

W odpowiedzi wskazywane są m.in. instytucje prowadzące rachunki, numery rachunków oraz informacja, czy pozostają one aktywne.

Centralna informacja nie zastępuje jednak zaświadczenia o saldzie. Po ustaleniu banków należy zwrócić się do konkretnych instytucji o informacje dotyczące środków i należności zmarłego.

Usługa może być odpłatna, przy czym Prawo bankowe ogranicza opłatę do kosztu wygenerowania informacji.

Przykład: Jak spadkobierca odnalazł 24 650 zł na kontach zmarłego?

14 września 2026 roku pani Anna złożyła w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) wniosek o zbiorczą informację o rachunkach zmarłego ojca. Przedstawiła dowód osobisty oraz zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Za usługę zapłaciła 50 zł.

18 września otrzymała zestawienie wskazujące 3 rachunki w 2 bankach, z czego jeden był już zamknięty. Centralna informacja nie zawierała jednak sald, dlatego spadkobierczyni musiała osobno skontaktować się z obiema instytucjami.

Do 30 września uzyskała potwierdzenie, że na rachunku osobistym znajdowało się 18 400 zł, a na koncie oszczędnościowym 6 250 zł. Łącznie udało się ustalić istnienie 24 650 zł oszczędności.

Cała procedura zajęła 16 dni kalendarzowych, a koszt w przedstawionym scenariuszu wyniósł 50 zł. Samo odnalezienie rachunków nie oznaczało jeszcze wypłaty pieniędzy. Do tego konieczne było dopełnienie formalności spadkowych wymaganych przez poszczególne banki.

Olga Domagała-Telka, Analityk finansowy
Olga Domagała-Telka
Analityk finansowy
obrazek

Co z pieniędzmi na wspólnym koncie po śmierci jednego ze współwłaścicieli?

W przypadku rachunku wspólnego sytuacja jest bardziej złożona niż przy koncie indywidualnym.

Śmierć współposiadacza nie oznacza automatycznego przejęcia wszystkich środków przez drugiego właściciela konta. Nie oznacza również, że cały stan rachunku wchodzi do spadku.

Należy ustalić prawa majątkowe zmarłego do zgromadzonych pieniędzy.

W praktyce duże znaczenie mają:

  • rodzaj rachunku i jego regulamin;

  • charakter relacji między współposiadaczami;

  • pochodzenie środków;

  • zasady własności majątku;

  • ewentualna wspólność majątkowa małżeńska.

Przykładowo, w przypadku małżonków pozostających w ustawowej wspólności majątkowej oszczędności zgromadzone w czasie jej trwania mogą stanowić majątek wspólny, nawet jeśli rachunek był prowadzony wyłącznie na nazwisko jednego z nich.

Przy rozdzielności majątkowej sytuacja może wyglądać inaczej.

Warto również pamiętać, że zasady wypłat z rachunków wspólnych wynikają nie tylko z prawa spadkowego, ale także z umowy rachunku i regulaminu konkretnego banku.

Czy razem z oszczędnościami można odziedziczyć długi zmarłego?

Spadek może obejmować zarówno aktywa, jak i zobowiązania. Sama informacja o wysokich oszczędnościach na koncie nie wystarczy więc do ustalenia rzeczywistej wartości dziedziczonego majątku.

W skład długów spadkowych mogą wchodzić m.in.:

  • niespłacone kredyty i pożyczki;

  • zaległe zobowiązania cywilnoprawne;

  • określone koszty pogrzebu i postępowania spadkowego;

  • obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek.

Spadkobierca ma zasadniczo trzy możliwości: przyjąć spadek wprost, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza albo odrzucić.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku ustalonego zgodnie z przepisami. Nie oznacza to jednak, że długi automatycznie zostają umorzone.

Na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przysługuje zasadniczo 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania.

Brak oświadczenia w tym terminie jest co do zasady równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Masa spadkowa a zachowek i darowizny

Zachowek bywa istotny szczególnie wtedy, gdy zmarły przekazał znaczną część majątku jednej osobie albo w testamencie pominął najbliższych.

Zachowek to roszczenie o zapłatę określonej sumy pieniężnej, które w przewidzianych prawem okolicznościach przysługuje niektórym najbliższym spadkodawcy.

Uprawnionymi mogą być zstępni, małżonek oraz rodzice, jeżeli byliby powołani do dziedziczenia ustawowego.

Zasadniczo zachowek wynosi:

  • 1/2 wartości udziału, który przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym;

  • 2/3 wartości tego udziału, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jest małoletnim zstępnym spadkodawcy.

Są to zasady podstawowe. Ostateczna wysokość roszczenia zależy również od innych okoliczności, w tym wcześniejszych przysporzeń i ustawowych wyłączeń.

Przy obliczaniu zachowku znaczenie mogą mieć niektóre darowizny dokonane za życia spadkodawcy.

Nie należy jednak utożsamiać doliczania darowizny do podstawy obliczenia zachowku z jej automatycznym powrotem do masy spadkowej. Są to odrębne zagadnienia.

Podatek od oszczędności odziedziczonych po zmarłym - zasady w 2026 roku

Odziedziczenie pieniędzy z konta lub lokaty może podlegać podatkowi od spadków i darowizn. Obowiązek zapłaty zależy jednak m.in. od stopnia pokrewieństwa, wartości nabytego majątku i spełnienia warunków zwolnienia.

Najbliższa rodzina może korzystać z pełnego zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Do uprawnionych należą m.in. małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha.

W przypadku nabycia spadku zgłoszenie SD-Z2 należy co do zasady złożyć w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Jeżeli łączna wartość nabyć od tej samej osoby lub po tej samej osobie, obliczana za odpowiedni okres ustawowy, nie przekracza kwoty wolnej dla I grupy podatkowej, wynoszącej w 2026 roku 36 120 zł, zgłoszenie wymagane dla skorzystania ze zwolnienia nie jest konieczne.

Ważna różnica dotyczy dyspozycji wkładem na wypadek śmierci.

Pieniądze otrzymane z takiej dyspozycji nie wchodzą do spadku, ale samo ich nabycie podlega przepisom o podatku od spadków i darowizn.

W tym przypadku obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą śmierci posiadacza rachunku. Dlatego również termin na zgłoszenie nabycia w celu skorzystania ze zwolnienia dla najbliższej rodziny należy liczyć od tej daty, a nie od uzyskania dokumentów spadkowych.

To szczególnie istotne, jeśli bank wypłaca środki kilka miesięcy po śmierci właściciela.

Co zmieniło się w przepisach podatkowych od 7 stycznia 2026 roku?

Od 7 stycznia 2026 roku obowiązują zmiany dotyczące m.in. momentu powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu oraz możliwości przywrócenia terminu zgłoszenia SD-Z2.

W określonych sytuacjach podatnik, który nie dochował terminu bez swojej winy, może złożyć wniosek o jego przywrócenie.

Wniosek należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie dołączając wymagane zgłoszenie.

Możliwość ta dotyczy nabyć od 7 stycznia 2026 roku oraz określonych wcześniejszych nabyć, jeżeli termin zgłoszenia nie upłynął przed tą datą.

Nie oznacza to automatycznego przywrócenia terminu każdej osobie. Konieczne jest spełnienie warunków ustawowych.


Źródła:

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 831, 922, 931-934, 991, 1015 i 1031; tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 795.

  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, w szczególności art. 55-57, 59a oraz 92ba-92bd; tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 38.

  • Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 31 i 43.

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 63¹.

  • Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w szczególności art. 1, 4a i 6.

  • Ministerstwo Finansów, „Nowe korzystne zasady rozliczania podatku od spadków i darowizn”, 2 stycznia 2026 r.

  • Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl, poradnik dotyczący zwolnienia z podatku od spadków i darowizn w najbliższej rodzinie.

  • Serwis Gov.pl, informacje o formularzach podatkowych SD-Z2 i SD-3.

  • Główny Urząd Statystyczny, komunikaty dotyczące przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku.

  • PKO Bank Polski, „Wsparcie w sprawach bankowych zmarłego”.

  • ING Bank Śląski, „Wypłata pieniędzy z konta zmarłego - jak załatwić sprawę w banku?”, aktualizacja z 31 lipca 2026 r.

  • BFF Bank, materiały informacyjne dotyczące postępowania z lokatami po śmierci ich właściciela.

Data opublikowania: 10/21/2026
Icon Informacje o reklamach

    FAQ – najczęściej zadawane pytania o masę spadkową

    Autor i redaktor z wieloletnim doświadczeniem w tworzeniu treści internetowych. Specjalizuje się w tematyce finansów osobistych, bankowości i produktów finansowych, a w codziennej pracy łączy podejście redakcyjne z analizą potrzeb użytkowników i SEO. Wcześniej pisał m.in. dla serwisów Pyszności.pl, Gadżetomania.pl, WP Kobieta i ABC Zdrowie. Prywatnie pasjonuje się podróżami, sportem i jazdą na rowerze, a także muzyką, filmem i literaturą.

    Oddaj głos, to dla mnie ważne!
    obrazek
    0
    Na podstawie 0 ocen

    Sprawdź podobne artykuły

    Komentarze

    0 komentarzy
    Ekspert