Wykazałeś stratę na działalności i co dalej?

W większości firm trafia się gorszy okres, kiedy koszty przewyższają zyski. Jakie skutki dla przedsiębiorcy pociąga za sobą strata na działalności gospodarczej?

Na początku warto podkreślić, że ujemny wynik finansowy zwykle ma dwie główne przyczyny:

  • brak odpowiedniej liczby klientów generujących przychody pozwalające pokryć bieżące koszty i wypracować zysk
  • tzw. przyczyny księgowe.

O ile ta pierwsza – jeśli nie jest związana z przejściowymi problemami – może podważyć w ogóle sens prowadzenia firmy, o tyle druga zwykle nie ma większego wpływu na płynność finansową. Mowa tu przede wszystkim o stracie wynikającej z odpisów amortyzacyjnych czy jednorazowej większej inwestycji. Każda strata finansowa, bez względu na przyczynę, niesie dla firmy kilka konsekwencji.

Wykazałeś stratę, spodziewaj się kontroli

W stracie na działalności gospodarczej nie ma nic dziwnego czy podejrzanego. A jednak przedsiębiorcy, których firmy notują ujemne wyniki finansowe, są bardziej narażeni na kontrolę fiskusa. Skoro nie uzyskują dochodu (przychody minus koszty), to nie płacą też podatku dochodowego.

Wielu przedsiębiorców, którym zdarzyła się strata na działalności, przyznaje, że skończyło się to kontrolą (dotyczy to straty za pełny rok, rzadziej za miesiąc czy kwartał). Ma ona na celu zweryfikowanie, czy podstawa opodatkowania została dobrze wyliczona. W praktyce oznacza to sprawdzenie, czy pozycje ujęte w kosztach są rzeczywiście wydatkami związanymi z prowadzeniem firmy. Urząd skarbowy może zażądać KPiR, a często także niektórych faktur oraz umów będących podstawą do ich wystawienia oraz pisemnego oświadczenia wyjaśniającego, z czego wynikała strata.

Jeśli US zakwestionuje wliczenie któregoś z wydatków w koszty, skutkować to będzie jego wykreśleniem oraz ponownym przeliczeniem wyniku finansowego. Jeśli wówczas wyjdziemy na plus, trzeba będzie zapłacić podatek wraz z odsetkami. Lepiej więc wydatki wrzucać w koszty z głową, czyli odliczać tylko te, które rzeczywiście były związane z działalnością, zwłaszcza jeśli spodziewamy się straty.

Strata na działalności jako tarcza podatkowa

Strata finansowa na działalności wpływa na płacenie podatków nie tylko w roku wygenerowania straty. Przedsiębiorca ma bowiem możliwość odliczenia jej od dochodów w kolejnych latach, dzięki czemu zapłaci niższy podatek.

Co ważne, stratę można rozliczyć tylko przez 5 kolejnych lat następujących po roku wykazania straty. Warto też wiedzieć, że w jednym roku można odliczyć nie więcej niż 50 proc. straty z innego roku (aczkolwiek jeśli mieliśmy np. stratę w 2014 i 2015 r., to nic nie stoi na przeszkodzie, by w 2016 r. odliczyć 50 proc. straty za 2014 r. i 50 proc. straty za 2015 r.), tak więc chcąc uzyskać pełnię korzyści, w tej sytuacji odliczenie straty musimy rozłożyć na minimum 2 lata. Jeśli w ciągu 5 lat przedsiębiorca nie będzie mógł odliczyć straty (jego wynik finansowy będzie na minusie bądź dochód nie będzie dość duży, by rozliczyć całą stratę), to niestety możliwość ta przepadnie.

Co ciekawe, możliwość odliczenia straty przysługuje także przedsiębiorcom, którzy zamknęli niedochodową działalność, a po pewnym czasie założyli zupełnie nową, o ile nie został przekroczony wspomniany wcześniej limit 5 lat. Zmiana formy opodatkowania również nie ma wpływu na możliwość odliczenia straty.

Strata na działalności a kredyt

Wynik finansowy firmy ma także kluczowe znaczenie przy ubieganiu się o kredyt bankowy. Niestety, banki nie patrzą przychylnym okiem na klientów ze stratą na działalności, zwłaszcza jeśli nie wynika ona ze zdarzeń jednorazowych czy amortyzacji wcześniej zakupionych środków.

Wiele banków podchodzi indywidualnie do badania zdolności kredytowej firmy ze stratą, dlatego takie wnioski nie muszą być automatycznie odrzucane. Przedsiębiorcy, u których strata widnieje głównie na papierze, a w rzeczywistości miesięczne przychody są wyższe od regularnie ponoszonych kosztów, wciąż mają szanse na uzyskanie finansowania. Strata nie może jednak być duża, nie powinna przekraczać kilku procent przychodów.

Nawet firmy spełniające wyżej opisane warunki w praktyce mogą mieć jednak problem z uzyskaniem kredytu w większości instytucji. Takie, których strata wynika ze źle skalkulowanych kosztów i zbyt niskich przychodów (nawet jeśli mają plan naprawy sytuacji), nie mają co liczyć na bankowe finansowanie.

Leasing możliwy pomimo straty

Spośród sposobów finansowania środków trwałych dla firm, które wykazały stratę finansową, zdecydowanie bardziej dostępny będzie leasing niż kredyt. Wynika to z tego, że leasingodawcy nie badają zdolności kredytowej przedsiębiorców, nie oczekują pełnej dokumentacji finansowej (często wystarczy tylko oświadczenie o wysokości przychodów i zysków/strat) i nie będą też w związku z tym sprawdzać, z czego ewentualna strata wynika. Jeśli jednak jest ona zbyt duża w stosunku do przychodów, to również mogą odmówić finansowania.

Najważniejszy jest tutaj jednak rozsądek przedsiębiorcy. Musi on pamiętać o tym, że leasing (podobnie zresztą jak kredyt) wiąże się ze wzrostem miesięcznych kosztów o wysokość raty. Jeśli i bez tego ma on czasem problem z tym, by uregulować wszystkie płatności, to zaciągnięcie kolejnego zobowiązania nie będzie rozsądnym krokiem. Chyba że sfinansowany leasingiem środek trwały ma być remedium na kłopoty i przyczyni się do znaczącego wzrostu przychodów. W takiej sytuacji często warto podjąć ryzyko, warto się również przygotować na czarny scenariusz – to z pewnością dobra rada dla każdego przedsiębiorcy zaciągającego zobowiązania finansowe na kilka lat, w szczególności dla takiego, który już teraz boryka się z problemami finansowymi.

Strata finansowa, zwłaszcza w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, niewątpliwie pociąga za sobą dużo negatywnych konsekwencji. Nawet jeśli wynika tylko z przyczyn księgowych, nawet jeśli pozwala unikać podatków bądź obniżać ich wysokość, może spowodować problemy z uzyskaniem produktów kredytowych nie tylko dla firmy, lecz także dla osoby prywatnej (w tym kredytu hipotecznego czy karty kredytowej). Może też wzmóc czujność urzędu skarbowego. Celem prowadzenia działalności jest bowiem co do zasady wypracowywanie zysków i dążenie do jak najlepszego wyniku finansowego.

Artykuły 15.05.2017