Konsolidacja długów – jak działa i jakie zobowiązania można połączyć?

Co to jest konsolidacja długów?

Konsolidacja długów polega na spłacie kilku dotychczasowych zobowiązań za pomocą nowego finansowania. W efekcie zamiast kilku kredytów lub innych zobowiązań objętych konsolidacją spłacasz jeden nowy kredyt, według jednego harmonogramu i najczęściej w jednej miesięcznej racie.

Warto zwrócić uwagę na słowo „spłacie”. Konsolidacja nie polega bowiem na technicznym połączeniu kilku umów w jedną. Bank udzielający kredytu konsolidacyjnego przeznacza środki na spłatę wskazanych zobowiązań. Dotychczasowe zadłużenie zostaje więc uregulowane, a w jego miejsce pojawia się nowy kredyt.

Biuro Informacji Kredytowej wskazuje, że w typowym modelu środki z kredytu konsolidacyjnego są przekazywane bezpośrednio dotychczasowym wierzycielom. Kredytobiorca nie otrzymuje więc pieniędzy przeznaczonych na spłatę starych kredytów do swobodnego wykorzystania.

Możesz wyobrazić sobie konsolidację jak zamianę kilku osobnych harmonogramów spłaty na jeden. Jeśli dziś płacisz cztery zobowiązania w czterech różnych terminach, po ich konsolidacji pozostaje Ci jeden kredyt i jedna rata.

Nie oznacza to jednak automatycznego zmniejszenia zadłużenia. Konsolidacja zmienia sposób jego spłaty, a to, czy będzie również korzystniejsza kosztowo, zależy od warunków nowego kredytu.

Jak działa konsolidacja długów krok po kroku?

Mechanizm konsolidacji jest łatwiejszy do zrozumienia, gdy rozłożysz go na kilka etapów.

1. Wskazujesz zobowiązania, które chcesz skonsolidować. Mogą to być na przykład kredyty gotówkowe, kredyty ratalne, zadłużenie na kartach kredytowych czy wykorzystane limity w rachunkach. Dokładny zakres zależy od oferty danego banku.

2. Bank analizuje Twoją sytuację finansową. Sam fakt posiadania kilku kredytów nie oznacza, że otrzymasz finansowanie. Kredyt konsolidacyjny jest nowym zobowiązaniem, dlatego bank ocenia m.in. Twoje dochody, wydatki, obecne zadłużenie, zdolność kredytową oraz historię spłat.

3. Bank podejmuje decyzję i przedstawia warunki nowego kredytu. Określa m.in. jego kwotę, oprocentowanie, okres kredytowania, wysokość raty i pozostałe koszty.

4. Dochodzi do spłaty zobowiązań objętych konsolidacją. W typowym przypadku środki przeznaczone na konsolidację trafiają do instytucji, w których masz dotychczasowe zadłużenie.

5. Spłacasz nowy kredyt. Zamiast kilku rat masz jedno zobowiązanie wobec banku, który udzielił kredytu konsolidacyjnego.

Niektóre banki pozwalają jednocześnie otrzymać dodatkową gotówkę. Jest to jednak odrębna część finansowania. Jeżeli jej potrzebujesz, pamiętaj, że powiększa ona kwotę nowego zadłużenia, a w konsekwencji może zwiększyć również koszty kredytu.

Jakie długi można skonsolidować?

Nie istnieje jedna lista zobowiązań, którą stosują wszystkie banki. Każda instytucja określa własne warunki kredytu konsolidacyjnego. BIK wskazuje jednak, że konsolidacja może obejmować m.in. kredyty gotówkowe, ratalne, samochodowe i hipoteczne, limity w rachunkach, zadłużenie na kartach kredytowych, a w określonych przypadkach także pożyczki pozabankowe.

W praktyce wygląda to następująco:

Najważniejszy wniosek? To, że określony rodzaj zobowiązania można konsolidować na rynku, nie oznacza, że zrobi to każdy bank. Zawsze trzeba sprawdzić warunki konkretnej oferty.

Jakich długów nie można skonsolidować kredytem konsolidacyjnym?

Określenie „konsolidacja długów” może sugerować, że w jeden kredyt da się zamienić każde zadłużenie. W praktyce zakres standardowego kredytu konsolidacyjnego jest węższy.

Banki konsolidują przede wszystkim określone zobowiązania finansowe. Dlatego nie należy zakładać, że kredytem konsolidacyjnym automatycznie można objąć np. prywatną pożyczkę od członka rodziny, zaległy rachunek za prąd, nieopłacony czynsz czy inne należności niezwiązane z produktami akceptowanymi przez bank.

Znaczenie ma również status zadłużenia. Konsolidacja jest rozwiązaniem kredytowym, a nie procedurą oddłużeniową. Bank przed udzieleniem nowego kredytu ocenia zdolność kredytową i historię spłat. Poważne zaległości mogą więc utrudnić albo uniemożliwić otrzymanie kredytu konsolidacyjnego. BIK podkreśla, że rozwiązanie to jest adresowane przede wszystkim do osób, które nadal terminowo obsługują swoje zobowiązania.

Dlatego nie warto czekać z analizą możliwości konsolidacji do momentu, gdy raty od wielu miesięcy nie są regulowane. Im poważniejsze problemy ze spłatą, tym mniejsze mogą być możliwości uzyskania nowego finansowania bankowego.

Czy można skonsolidować chwilówki i pożyczki pozabankowe?

Tak, jest to możliwe w niektórych ofertach, ale konsolidacja chwilówek i pożyczek pozabankowych nie jest standardem we wszystkich bankach. Instytucja może ograniczyć katalog zobowiązań, które zgadza się spłacić w ramach kredytu konsolidacyjnego.

BIK wymienia pożyczki pozabankowe wśród zobowiązań, które mogą podlegać konsolidacji, jednocześnie zaznaczając, że każdy bank określa własne zasady.

Szczególne znaczenie ma również Twoja sytuacja finansowa. Jeżeli pożyczki pozabankowe są spłacane terminowo, sytuacja jest inna niż w przypadku licznych przeterminowanych chwilówek. Kredyt konsolidacyjny nadal wymaga bowiem pozytywnej oceny zdolności kredytowej.

Jeśli więc zależy Ci przede wszystkim na konsolidacji chwilówek, sprawdzaj nie tylko maksymalną kwotę kredytu czy wysokość raty. Najpierw upewnij się, czy dana oferta w ogóle pozwala spłacić taki rodzaj zobowiązania.

Czy trzeba konsolidować wszystkie swoje zobowiązania?

Nie zawsze. Możliwe jest objęcie konsolidacją wybranych zobowiązań, jeśli pozwalają na to warunki banku i wynik oceny kredytowej.

Załóżmy, że masz dwa kredyty gotówkowe, zadłużenie na karcie kredytowej oraz niewielki kredyt ratalny z atrakcyjnymi warunkami. Sam fakt, że określone zobowiązanie można włączyć do konsolidacji, nie oznacza jeszcze, że warto to zrobić.

Każde zobowiązanie powinno być oceniane również pod względem pozostałego okresu spłaty i kosztów. Jeśli do zakończenia taniego kredytu pozostało kilka rat, przeniesienie tego zadłużenia do nowego, wieloletniego kredytu może nie być korzystne.

Dlatego konsolidacji nie warto traktować według zasady „im więcej zobowiązań połączę, tym lepiej”. Ważniejszy jest rezultat finansowy całej operacji.

Czy konsolidacja długów zmniejsza zadłużenie?

Nie. Sama konsolidacja nie powoduje automatycznego zmniejszenia kwoty zadłużenia. Dotychczasowe zobowiązania zostają spłacone, ale w ich miejsce powstaje nowy kredyt.

To jedna z najważniejszych rzeczy, które warto zrozumieć przed złożeniem wniosku.

Konsolidacja może natomiast spowodować, że:

• będziesz mieć mniej zobowiązań do obsługi,

• będziesz pamiętać o jednym terminie płatności,

• miesięczna rata będzie niższa od sumy wcześniejszych rat,

• okres spłaty się wydłuży,

• zmieni się całkowity koszt finansowania.

I właśnie dwie ostatnie kwestie są ze sobą mocno związane.

Jeżeli dziś masz do spłaty 60 000 zł w kilku kredytach, konsolidacja nie sprawi, że bank po prostu zmniejszy ten kapitał do 50 000 zł. Niższa rata najczęściej jest możliwa dzięki rozłożeniu spłaty na dłuższy okres albo zmianie warunków finansowania.

Niższa rata i niższy całkowity koszt to dwie różne rzeczy.

Możesz płacić co miesiąc mniej, ale robić to przez znacznie dłuższy czas. W takim wariancie suma kosztów może być wyższa.

Przykład – jak konsolidacja kilku długów może wyglądać w praktyce?

Wyobraź sobie, że spłacasz cztery zobowiązania:

Przykład ma charakter wyłącznie poglądowy i nie przedstawia oferty żadnego banku.

Załóżmy teraz, że zobowiązania zostają objęte kredytem konsolidacyjnym. Bank spłaca wskazane zadłużenia, a Ty zaczynasz spłacać jeden kredyt na kwotę odpowiadającą ich rozliczeniu.

Jeżeli nowa miesięczna rata wyniosłaby przykładowo 1 250 zł, Twój miesięczny budżet zostałby odciążony o 750 zł.

Czy to oznacza oszczędność?

Jeszcze tego nie wiemy.

Aby to ustalić, potrzebujesz informacji o okresie kredytowania, oprocentowaniu, prowizji i innych kosztach nowego kredytu oraz o kosztach, które pozostałyby do poniesienia przy dalszej spłacie dotychczasowych umów.

Jeżeli niższą ratę osiągnięto głównie dzięki znacznemu wydłużeniu spłaty, nowy kredyt może kosztować więcej w całym okresie kredytowania.

Dlatego przy porównywaniu wariantów warto zadać sobie dwa oddzielne pytania:

Ile będę płacić miesięcznie?

oraz:

Ile łącznie zapłacę do końca spłaty?

Dopiero odpowiedzi na oba pytania pozwalają rzetelnie ocenić skutki konsolidacji.

Co dzieje się z kredytami, kartami i limitami po konsolidacji?

Zobowiązania objęte konsolidacją są spłacane ze środków pochodzących z nowego kredytu. W przypadku zwykłych kredytów oznacza to rozliczenie wcześniejszych zobowiązań.

Nieco inaczej trzeba patrzeć na produkty odnawialne, takie jak karta kredytowa czy limit w rachunku.

Spłata zadłużenia na karcie nie jest tym samym co rozwiązanie umowy o kartę. Podobnie spłacenie wykorzystanego limitu nie musi automatycznie oznaczać zamknięcia samego limitu.

To, co stanie się z takim produktem, zależy od warunków konsolidacji i procedur banku. W niektórych przypadkach bank może wymagać zamknięcia karty lub limitu. W innych konieczne będzie wykonanie dodatkowej czynności przez klienta.

To ważne również z praktycznego powodu. Jeśli po konsolidacji ponownie wykorzystasz dostępny limit albo kartę, możesz znaleźć się w sytuacji, w której oprócz raty kredytu konsolidacyjnego ponownie pojawi się zadłużenie odnawialne.

Dlatego po zakończeniu procesu warto sprawdzić status wszystkich produktów objętych konsolidacją, a nie ograniczać się do upewnienia, że ich saldo wynosi zero.

Czy wcześniejsza spłata kredytów przy konsolidacji może oznaczać zwrot części kosztów?

To aspekt konsolidacji, o którym łatwo zapomnieć.

Jeżeli w ramach konsolidacji dochodzi do wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego, zastosowanie mogą mieć przepisy dotyczące rozliczenia jego kosztów. Zgodnie z art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem jego całkowity koszt ulega obniżeniu o koszty dotyczące okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy.

UOKiK wskazuje, że rozliczenie może obejmować m.in. proporcjonalną część opłat, prowizji czy kosztów ubezpieczenia. Udostępnia również kalkulator pozwalający orientacyjnie obliczyć kwotę zwrotu.

Jeżeli więc konsolidacja prowadzi do przedterminowej spłaty Twojego kredytu konsumenckiego, sprawdź jego końcowe rozliczenie. Potencjalny zwrot części kosztów jest elementem, który warto uwzględnić przy ocenie finansowych skutków całej operacji.

Konsolidacja, refinansowanie, restrukturyzacja i oddłużanie – czym się różnią?

Pojęcia te bywają używane zamiennie, choć oznaczają różne rozwiązania.

Różnica ma znaczenie praktyczne.

Jeśli masz kilka terminowo spłacanych kredytów i chcesz zastąpić je jednym, interesuje Cię przede wszystkim konsolidacja.

Jeśli problem dotyczy jednego kredytu, którego warunki chcesz zmienić, właściwym rozwiązaniem może być refinansowanie lub rozmowa z obecnym bankiem o zmianie warunków spłaty.

Jeżeli natomiast masz już poważne zaległości i nie jesteś w stanie regulować zobowiązań, standardowy kredyt konsolidacyjny może nie rozwiązać problemu. Bank przed jego udzieleniem nadal ocenia zdolność i historię kredytową.

Kiedy konsolidacja długów może pomóc?

Konsolidacja może być rozwiązaniem wartym przeanalizowania przede wszystkim wtedy, gdy masz kilka zobowiązań i ich łączne miesięczne obciążenie staje się trudne do pogodzenia z innymi wydatkami.

Może być przydatna również wtedy, gdy zależy Ci na uporządkowaniu finansów. Jedna rata i jeden termin płatności są łatwiejsze do kontrolowania niż kilka niezależnych harmonogramów.

Największe znaczenie mają jednak warunki nowego kredytu.

Konsolidacja może poprawić sytuację finansową, jeśli pozwala dopasować miesięczne obciążenie do możliwości budżetu bez nieproporcjonalnego zwiększenia kosztów. Nie należy natomiast oceniać jej wyłącznie na podstawie wysokości nowej raty.

Czy wiesz, że rata może wyraźnie spaść nawet wtedy, gdy oprocentowanie nowego kredytu nie jest szczególnie niskie? Wystarczy odpowiednio wydłużyć okres spłaty. To właśnie dlatego informacja „rata niższa o 500 zł” nie wystarcza do stwierdzenia, że konsolidacja jest korzystniejsza finansowo.

Kiedy konsolidacja może pogorszyć sytuację?

Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której jedynym argumentem za konsolidacją jest znacznie niższa rata.

Problem może pojawić się, gdy:

• nowy okres kredytowania jest znacznie dłuższy od okresu pozostałego przy obecnych kredytach,

• nowy kredyt ma wysoką prowizję lub inne dodatkowe koszty,

• do konsolidacji włączasz tanie zobowiązanie, którego spłata niedługo się kończy,

• korzystasz z dodatkowej gotówki, mimo że jej nie potrzebujesz,

• po spłacie kart i limitów ponownie zaczynasz z nich korzystać,

• porównujesz wyłącznie raty, pomijając całkowitą kwotę do zapłaty.

Szczególnie ostatni punkt jest istotny. Zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta obejmuje całkowitą kwotę kredytu oraz całkowity koszt kredytu.

W praktyce właśnie ta informacja pomaga spojrzeć poza atrakcyjnie wyglądającą miesięczną ratę.

Jak sprawdzić, czy konsolidacja długów ma sens w Twojej sytuacji?

Zanim zaczniesz porównywać kredyty konsolidacyjne, zbierz informacje o wszystkich zobowiązaniach, które rozważasz objąć konsolidacją.

Sprawdź przede wszystkim:

1. aktualne saldo każdego zobowiązania – czyli ile pozostało do spłaty,

2. wysokość obecnych rat i innych miesięcznych obciążeń,

3. liczbę rat pozostałych do zakończenia obecnych umów,

4. koszty, które poniesiesz, jeśli będziesz kontynuować spłatę zgodnie z dotychczasowymi harmonogramami,

5. kwotę i okres nowego kredytu konsolidacyjnego,

6. jego RRSO, oprocentowanie, prowizję i pozostałe koszty,

7. całkowitą kwotę do zapłaty przy nowym kredycie,

8. ewentualne rozliczenie kosztów kredytów spłacanych przed terminem.

Dopiero wtedy zestaw dwa scenariusze.

Scenariusz A: niczego nie zmieniasz i spłacasz obecne zobowiązania do końca.

Scenariusz B: konsolidujesz wskazane zobowiązania i spłacasz nowy kredyt.

Porównaj nie tylko miesięczne obciążenie, ale również czas pozostawania w zadłużeniu i koszty obu wariantów.

Jeśli najważniejszym celem jest odciążenie domowego budżetu, możesz zaakceptować dłuższy okres spłaty i większy koszt w zamian za niższą ratę. Powinna to być jednak świadoma decyzja wynikająca z porównania konkretnych liczb.