4/15/2026 | 1:45 PM
7 min. czytania
Poręczenie na wekslu to czynność prawna, wskutek której poręczyciel przyjmuje solidarną odpowiedzialność za spłatę długu osoby podpisanej na wekslu. Takie poręczenie wekslowe nosi nazwę avalu i bywa stosowane m.in. do zabezpieczenia kredytu hipotecznego. Sprawdź, na czym dokładnie ono polega i czym różni się od zwykłego poręczenia.
Najważniejsze informacje:
- Poręczenie wekslowe, nazywane także awalem, to forma zabezpieczenia spłaty zobowiązania wynikającego z weksla.
- Polega na tym, że poręczyciel składa podpis na wekslu i zobowiązuje się do zapłaty długu, jeśli nie zrobi tego dłużnik wekslowy.
- Awal ma charakter samodzielnego i nieodwołalnego zobowiązania, dlatego po jego udzieleniu poręczyciel nie może się z niego swobodnie wycofać.
- Odpowiedzialność poręczyciela wekslowego jest solidarna z odpowiedzialnością dłużnika, co oznacza, że wierzyciel może dochodzić zapłaty zarówno od dłużnika, jak i bezpośrednio od poręczyciela.
- Poręczenie na wekslu może zostać udzielone także na wekslu in blanco, który bywa wykorzystywany jako dodatkowe zabezpieczenie np. kredytu hipotecznego.
- Dla poręczyciela awal oznacza realne ryzyko finansowe, bo w razie braku spłaty może on zostać zobowiązany do uregulowania całej należności.
Czym jest poręczenie na wekslu?
Poręczenie na wekslu określa się zamiennie terminem aval lub awal wekslowy. Co to dokładnie jest? Jest to zabezpieczenie zobowiązań wekslowych, które polega na złożeniu przez poręczyciela deklaracji do wzięcia odpowiedzialności za zobowiązania dłużnika, które wynika z weksla.
Wskutek poręczenia wekslowego za dług wekslowy odpowiada już nie tylko dłużnik, ale także poręczyciel (awalista) i ich odpowiedzialność ma charakter solidarny. Innymi słowy, wierzyciel może swobodnie wybrać, czy domagać się zapłaty długu od dłużnika wekslowego, czy od awalisty lub od obu tych podmiotów jednocześnie.
Weksel z poręczeniem wekslowym jest zatem silniejszym zabezpieczeniem roszczeń finansowych niż bez poręczenia. Właśnie dlatego bywa stosowany m.in. jako zabezpieczenie kredytu hipotecznego, jak również przy transakcjach biznesowych.
Przepisy prawne regulujące poręczenie wekslowe znajdują się w ustawie z dnia 28 kwietnia 1936 roku Prawo wekslowe1. Zasady jego udzielania przedstawimy w dalszej części tekstu, a także wyjaśnimy, jaka jest różnica między poręczeniem wekslowym a poręczeniem wg kodeksu cywilnego.
Warto wiedzieć:
Spółka zawiera umowę, której wykonanie zostaje zabezpieczone wekslem na kwotę 50 000 zł. Na tym samym wekslu osoba trzecia składa podpis z adnotacją wskazującą na udzielenie poręczenia wekslowego. Oznacza to, że przyjmuje ona odpowiedzialność za zapłatę sumy wekslowej w takim zakresie, w jakim odpowiada osoba, za którą poręczyła.
Jeżeli dłużnik wekslowy nie wykona zobowiązania w terminie płatności, posiadacz weksla może skierować roszczenie również bezpośrednio do poręczyciela wekslowego. Z punktu widzenia wierzyciela awal wzmacnia więc skuteczność zabezpieczenia, ponieważ rozszerza krąg podmiotów odpowiedzialnych za zapłatę. Dla poręczyciela oznacza to natomiast realne ryzyko obowiązku uregulowania całej należności wynikającej z weksla.
Kto może udzielić poręczenia na wekslu?
Zgodnie z przepisami prawa wekslowego poręczenie (awal) może zostać udzielone przez osobę trzecią, czyli podmiot inny niż dłużnik wekslowy.
Poręczycielem wekslowym może być:
- osoba fizyczna (np. członek rodziny, wspólnik, kontrahent),
- osoba prawna (np. spółka),
- inny podmiot posiadający zdolność do zaciągania zobowiązań.
Kluczowy warunek:
Poręczyciel musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych – tylko wtedy jego zobowiązanie jest ważne.
Jak udziela się poręczenia na wekslu?
Poręczenie wekslowe ma charakter formalny i musi zostać udzielone w określony sposób:
- poprzez umieszczenie na wekslu lub przedłużku zwrotu „poręczam” (lub równoważnego),
- oraz złożenie własnoręcznego podpisu poręczyciela,
Dopuszczalna jest także uproszczona forma:
- sam podpis poręczyciela na przedniej stronie weksla,
- pod warunkiem, że nie jest to podpis wystawcy ani trasata.
Ważna zasada:
Jeśli na wekslu nie wskazano, za kogo udzielono poręczenia, przyjmuje się, że poręczenie zostało udzielone za wystawcę.
Wyobraź sobie, że ktoś podpisuje się na wekslu „na szybko”, bez doprecyzowania szczegółów — ta zasada sprawia, że mimo lakonicznej formy jego odpowiedzialność i tak jest jasno określona.
Poręczenie zobowiązania wekslowego a weksel — różnice
Poręczenie zobowiązania wekslowego (aval) nie jest tym samym co weksel, a więc nie należy mylić tych pojęć. Co to jest weksel? Jest to rodzaj papieru wartościowego, na którym poprzez swój podpis jedna strona (dłużnik wekslowy) zobowiązuje się do bezwarunkowej zapłaty określonej sumy wekslowej we wskazanym terminie stronie przeciwnej (wierzycielowi wekslowemu).
Weksel pełni przede wszystkim funkcję zabezpieczającą, gdyż ułatwia wierzycielowi odzyskanie swojej należności od dłużnika podpisanego na wekslu na drodze egzekucji sądowej. Poza tym weksel może także pełnić funkcję płatniczą (można nim zapłacić np. za towar), czy też być przedmiotem obrotu (prawa przysługujące z weksla może przenieś na inne osoby w drodze indosu).
A czym jest poręczenie zapłaty sumy wekslowej? O ile weksel stanowi podstawowe zabezpieczenie wierzytelności, o tyle poręczenie na wekslu jest jego dodatkowym zabezpieczeniem, ponieważ zapewnia wierzycielowi możliwość dochodzenie spłaty długu nie tylko od pierwotnego dłużnika wekslowego, ale też od poręczyciela.
Kwota kredytu:
Jak są wykorzystywane poręczenia wekslowe?
Poręczenia wekslowe najczęściej wykorzystywane są przez przedsiębiorców. Przeważnie dotyczy to wykonania konkretnych usług lub zakupu określonych produktów, gdy w grę wchodzą wysokie kwoty, a spłata jest odroczona.
Co jednak ciekawe poręczenie wekslowe występuje również jako zabezpieczenie kredytu hipotecznego. Jak wówczas dokładnie wygląda ten proces?
Poręczenie wekslowe jako zabezpieczenie kredytu hipotecznego
Poręczenie na wekslu może być zastosowane jako dodatkowe zabezpieczenie kredytu hipotecznego, ponieważ podstawowym jest hipoteka na nieruchomości. Ma to miejsce głównie wtedy, gdy kredytobiorca nie ma wystarczającej zdolności kredytowej.
Jak wygląda takie zabezpieczenie kredytu hipotecznego? Najczęściej jego podstawą jest weksel in blanco podpisany przez kredytobiorcę, który zostaje wypełniony przez bank odpowiednią sumą wekslową i terminem płatności dopiero w momencie zaprzestania spłaty kredytu. Zasady wypełnienia takiego weksla in blanco są określone w umowie wekslowej, zawartej między kredytobiorcą a bankiem.
Jakie są skutki poręczenia weksla in blanco?
Poręczenie wekslowe jest ujawniane bezpośrednio na wekslu – najczęściej w formie podpisu poręczyciela (awalisty). Oznacza to, że jego odpowiedzialność wynika wprost z dokumentu i nie wymaga zawierania dodatkowych umów.
W przypadku weksla in blanco (czyli nieuzupełnionego w chwili podpisu) poręczyciel ponosi szczególne ryzyko. Jeżeli kredytobiorca nie spłaci zobowiązania, a weksel zostanie uzupełniony przez wierzyciela, bank może dochodzić zapłaty bezpośrednio od poręczyciela.
W praktyce oznacza to, że:
- poręczyciel odpowiada za dług tak samo jak dłużnik,
- wierzyciel nie musi najpierw dochodzić zapłaty od kredytobiorcy,
- odpowiedzialność może objąć całą kwotę wpisaną na wekslu po jego uzupełnieniu.
W praktyce weksel i poręczenie wekslowe jako zabezpieczenia kredytu hipotecznego stosowane są coraz rzadziej, ponieważ funkcję takiego dodatkowego zabezpieczenia pełni dzisiaj ubezpieczenie kredytu.
Poręczenie wekslowe a poręczenie cywilne — najważniejsze informacje
Istnieje jeszcze jedno pojęcie prawne związane z poręczeniem i jest to poręczenie cywilne, a więc udzielane na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 876 - 887)2. W podstawowym zakresie polega ono na tym samym co poręczenie wekslowe, czyli na zobowiązaniu się poręczyciela do spłaty długu osoby, za którą poręczył.
Poręczenie cywilne a wekslowe różni jednak kilka istotnych cech:
- odpowiedzialność poręczyciela – w przypadku poręczenia cywilnego poręczyciel zobowiązuje się do spłaty długu, jeśli nie zrobi tego dłużnik; przy poręczeniu wekslowym poręczyciel odpowiada natomiast za dług solidarnie z dłużnikiem wekslowym, a więc wierzyciel może od niego żądać zapłaty długu przed dochodzeniem roszczenia od dłużnika;
- forma udzielenia – poręczenie wekslowe można umieścić wyłącznie na wekslu lub połączonym z nim przedłużniku, natomiast poręczenie cywilne może mieć formę odrębnego dokumentu;
- możliwość odwołania – poręczenie wekslowe jest nieodwołalne, podczas gdy poręczenie cywilne można odwołać, o ile dług jeszcze nie powstał;
- prawo poręczyciela do informacji – przy poręczeniu wekslowym wierzyciel nie musi informować poręczyciela, że dłużnik nie spłacił zobowiązania, natomiast taki obowiązek istnieje w poręczeniu cywilnym.
Warto wiedzieć, że do zabezpieczenia zobowiązań finansowych (w tym także kredytów) może być zastosowane zarówno poręczenie cywilne, jak i poręczenie wekslowe. Dotyczy to także sytuacji, gdy np. zabezpieczeniem jest weksel z poręczeniem wekslowym banku – wówczas zgodnie z art. 84 ustawy Prawo bankowe3 do takiego poręczenia bankowego stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, z tym że zobowiązanie banku musi być zawsze zobowiązaniem pieniężnym.
Przedawnienie i wycofanie poręczenia wekslowego
Poręczenie na wekslu wiąże się z dużą odpowiedzialnością awalisty. Warto więc wiedzieć, czy istnieją sposoby, by jej uniknąć, czyli np. jak wycofać poręczenie wekslowe?
Odpowiedź eksperta:
Niestety, ale nie ma możliwości wycofania poręczenia wekslowego, ponieważ co do zasady jest ono nieodwołalne. Co najwyżej można stwierdzić nieważność poręczenia wekslowego, ale tylko z powodu wady formalnej, czyli gdy np. weksel został wystawiony nieprawidłowo.
A kiedy wygasa poręczenie wekslowe? Głównie wtedy, kiedy zabezpieczona nim wierzytelność zostanie uregulowana. Może też nastąpić przedawnienie poręczenia wekslowego. Stanie się to jednak dopiero po przedawnieniu samego weksla, czyli po 3 latach od terminu jego płatności.
